Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Ukrayna’nın devlet bankaları ve diğer kamulaştırılmış sanayi kollarındaki hisselerini özelleştirme çabalarını desteklediğini ve bu hamleler için finansman sağlamaya hazır olduğunu açıkladı.
Ukrayna Ekonomiden Sorumlu Başbakan Yardımcısı ve Bakanı Yulia Svyrydenko, bu ayın başlarında yaptığı açıklamada, Rusya ile dört yılı aşkın süredir devam eden savaşın bütçe üzerindeki baskısını hafifletmek ve yeniden yapılanmayı finanse etmek amacıyla bu yıl özelleştirmelerden yaklaşık 13 milyar hryvnia (295 milyon dolar) toplamayı hedeflediklerini belirtmişti.
Kiev yönetimi, sektördeki devlet hakimiyetini azaltmak ve yabancı sermayeyi çekmek amacıyla, aralarında yüksek kârlılığa sahip Sense Bank ve Ukrgasbank’ın da bulunduğu bazı kritik varlıklar için alıcı arıyor. Halihazırda Ukrayna’da devlet, bankacılık sektörünün %50’sinden fazlasını kontrol ediyor. EBRD Başkanı Odile Renaud-Basso, banka isimlerine doğrudan atıfta bulunmadan, “Alıcıların kim olduğuna bağlı olarak, gelecekteki özelleştirmeler için finansman sağlayabiliriz” dedi.
Çornomorsk Limanı İhalelerine Yatırımcı İlgisi Büyük
Renaud-Basso, Odesa bölgesindeki Çornomorsk limanında yer alan iki terminalin işletilmesi amacıyla Aralık ayında başlatılan ihale sürecine yatırımcıların “oldukça yoğun ilgi” gösterdiğini belirtti. 40 yıllık imtiyaz (concession) sözleşmesi kapsamında özel bir yatırımcı, Rusya’nın son aylarda Karadeniz liman altyapısını hedef alan hava saldırılarına maruz kalan tesisleri işletecek ve modernize edecek. EBRD ve Dünya Bankası’nın özel sektör kredi kolu olan IFC, imtiyazın yapılandırılması ve ihale sürecinin denetlenmesi konusunda Ukrayna hükümetine destek vermeyi sürdürüyor.
Menkul Kıymetler Piyasasında Yapısal Reform
Özel yatırımları teşvik etmeye yönelik bir diğer adımda EBRD; Ukrayna Ulusal Bankası, Ulusal Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu ve Maliye Bakanlığı ile sermaye piyasası reformu üzerinde çalışıyor. Proje, takas ve saklama faaliyetlerini yürüten dikey entegre bir borsa yaratmayı amaçlıyor. Banka yetkilileri, mevzuat taslağının hazırlandığını ve hedefin platformu işletecek stratejik bir yatırımcı çekmek olduğunu ifade etti.
EBRD, Rusya’nın elektrik altyapısına yönelik saldırılarının ardından enerji projelerini de fonlamaya devam ediyor. Renaud-Basso, yaklaşık 700 megavatlık yenilenebilir enerji yatırımı için finansman hatlarının hazır olduğunu belirtti. Ayrıca banka, elektrik transformatörleri için koruyucu barınakların yapımını da finanse ediyor. Ülke genelindeki yaklaşık 135 kritik tesisten 118’inin yıl sonuna kadar koruma altına alınması bekleniyor.
Savaş ekonomisinin getirdiği ağır bütçe açıklarını kapatmaya çalışan Ukrayna için EBRD’nin finansman destekli özelleştirme hamlesi, sadece bir kaynak arayışı değil, finansal sistemin batı normlarına entegrasyonu adına jeopolitik bir adımdır. Devletin bankacılık sektöründeki %50’yi aşan dominant payının Sense Bank ve Ukrgasbank gibi kârlı varlıkların satışı üzerinden düşürülmek istenmesi, yabancı sermayeye ülkenin geleceğine dair bir güven aşılamayı hedeflemektedir. Ancak Rusya’nın Karadeniz limanlarına yönelik süregelen hava saldırılarına rağmen Çornomorsk Limanı’na ve enerji altyapısına yönelik 40 yıllık imtiyaz modellerinin kurgulanması, uluslararası finans kurumlarının Ukrayna riskini üstlenme kararlılığını göstermektedir. 2026 konjonktüründe, dikey entegre bir borsa reformuyla sermaye piyasalarını yapılandırmak, Ukrayna’nın savaş sonrası döneme yönelik kurumsal şeffaflık ve “underwriting” standartlarını bugünden inşa etme stratejisidir.