İran‘ın ana petrol ihracat merkezi olan Kharg Adası yakınlarında, bu hafta çekilen uydu görüntülerinde onlarca kilometrekarelik alanı kaplayan şüpheli bir petrol sızıntısı görüldü. Copernicus programına ait Sentinel-1, Sentinel-2 ve Sentinel-3 uydularından 6-8 Mayıs tarihlerinde alınan görüntülerde; 8 kilometre uzunluğundaki adanın batı sularını kaplayan, gri ve beyaz bir tabaka şeklinde beliren sızıntı net bir şekilde ortaya çıktı.
Çatışma ve Çevre Gözlemevi (Conflict and Environment Observatory) araştırmacısı Leon Moreland, görüntülerdeki izin görsel olarak petrolle tutarlı olduğunu ve yaklaşık 45 kilometrekarelik bir alanı kapladığını tahmin ettiğini belirtti. İklim ve emtia odaklı danışmanlık firması Data Desk‘in kurucu ortağı Louis Goddard da bu görüntünün muhtemelen, 70 gün önce başlayan ABD-İsrail ve İran savaşı sürecindeki en büyük petrol sızıntısı olduğunu ifade etti.
Sızıntının Kaynağı Ve Nedeni Henüz Bilinmiyor
Sızıntının kesin nedeni ve çıkış noktası şu an için bilinmiyor. Araştırmacı Moreland, 8 Mayıs tarihli görüntülerde yeni bir aktif sızıntı emaresi görülmediğini, ancak mevcut kirliliğin deniz yüzeyinde yayıldığını not etti. ABD ordusu ve İran’ın Cenevre‘deki Birleşmiş Milletler misyonu, konuyla ilgili yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
Kharg Adası, İran’ın petrol ihracatının %90’ının yapıldığı kritik bir merkez konumunda ve bu ihracatın büyük bir kısmı Çin‘e gönderiliyor. Savaşın erken safhalarında ABD kuvvetleri, adadaki askeri hedeflerin imha edildiğini açıklamıştı. Şu anda ABD Donanması, Tahran’ın tanker trafiğini engellemek amacıyla İran limanlarını abluka altında tutarken, Körfez’de iki tarafın kuvvetleri arasında çatışmalar yaşanıyor.
Küresel Enerji Arzında Büyük Kesinti
Yaşanan savaş, Körfez bölgesinde yüzlerce geminin mahsur kalmasına ve ham petrol arzında dünyadaki en büyük kesintiye yol açtı. Ayrıca küresel petrol ürünleri ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedariki de bu durumdan ağır darbe aldı. Uzmanlar, Kharg Adası çevresindeki bu sızıntının hem ekolojik bir felakete hem de enerji piyasalarında yeni bir volatilite dalgasına neden olabileceği konusunda uyarıyor.
Basra Körfezi’ndeki bu sızıntı analiz edildiğinde, savaşın sadece askeri ve ekonomik bir yıkım değil, aynı zamanda sınır aşan bir çevresel felaket riski taşıdığı görülmektedir. Türkiye piyasası açısından bakıldığında, petrol fiyatlarındaki ani yükselişlerin yanı sıra, sızıntıların deniz ekosistemi ve ticaret yolları üzerindeki etkisi, bölgedeki deniz kirliliği sigortaları ve lojistik risklerin yönetimini daha kritik bir hale getirecektir.
Kharg Adası gibi stratejik bir noktada meydana gelen sızıntı, modern savaşın çevresel maliyetini bir kez daha gözler önüne sermiştir. Enerji arz güvenliğinin bu denli tehdit altında olması, küresel reasürans ve sigorta piyasalarında “enerji kesintisi” ve “çevre kirliliği” teminatlarının primlerini hızla yukarı çekecektir. Sızıntının kaynağının bilinmemesi ise bölgedeki belirsizliği artırmakta ve sabotaj ihtimallerini gündemde tutmaktadır. Bu durum, enerji koridorlarının güvenliği noktasında uluslararası denetim mekanizmalarının yetersizliğini de ortaya koymaktadır.