ABD hükümeti, kuraklığın pençesindeki Colorado Nehri için Arizona, California ve Nevada eyaletlerine sağlanan mevcut su arzında %40’a varan kesintiler öngören yeni bir su paylaşım planı teklif etti. Üst düzey bir Arizona yetkilisinin yaptığı açıklamaya göre, nehir suyunu paylaşan yedi eyalet arasındaki görüşmelerin tıkanması ve 20 yıllık mevcut planın bu yıl sona ermesi üzerine federal hükümet duruma doğrudan müdahale etti.
Arizona Su Kaynakları Departmanı Direktörü Tom Buschatzke, paydaşlarla gerçekleştirdiği toplantıda, ABD Reklamasyon Bürosu (Bureau of Reclamation) tarafından hazırlanan 10 yıllık yeni planın detaylarını paylaştı. Buna göre Arizona, California ve Nevada eyaletlerinin, nehrin kritik seviyelere gerileyen devasa rezervuarları Lake Mead ve Lake Powell‘daki su seviyelerini koruyabilmek adına su kullanımlarunu yılda 3 milyon akre-feet (yaklaşık 3,7 milyar metreküp) düzeyinde azaltması gerekecek. Bu miktar, 6 ila 9 milyon hanenin bir yıllık su ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte bir hacmi ifade ediyor.
Önceki Eyalet Tekliflerinin İki Katı Kesinti Öngörülüyor
Federal hükümetin su seviyelerine bağlı olarak her iki yılda bir gözden geçireceği bu maksimum kesinti miktarı, alt havzada yer alan söz konusu üç eyalet tarafından 1 Mayıs’ta sunulan yıllık 1.6 milyon akre-feetlik azaltma teklifinin neredeyse iki katına ulaştı. Reklamasyon Bürosu yaptığı açıklamada, havzanın karşı karşıya olduğu risk ve belirsizlikler göz önüne olduğunda bu unsurların istikrar sağlamak amacıyla tasarlandığını belirtti.
Buschatzke, federal planın ya mevcut Colorado Nehri kanunları çerçevesinde ya da eyaletler arası yeni mutabakatlarla uygulanacağını ifade etti. Federal yetkililerin, üç alt havza eyaletindeki kesintileri “nehir hukuku öncelik sırasına” göre belirleyeceğini işaret eden Buschatzke, bu durumun Arizona için ciddi bir risk oluşturduğunu vurguladı. 1922 tarihli Colorado Nehri Anlaşması (Colorado River Compact), su kullanımında en yüksek öncelik hakkını California’ya tanıyor.
Arizona İçin Su Akışının Sıfırlanması Riski Var
Teklif edilen kesintileri “ürkütücü ve sarsıcı” olarak nitelendiren Buschatzke, Arizona’nın merkezine ve güneyine su taşıyan devasa kanal sistemi Merkezi Arizona Projesi’ndeki (Central Arizona Project – CAP) su akışının potansiyel olarak tamamen sıfıra inebileceği uyarısında bulundu.
Federal plana göre Powell ve Mead barajlarından yapılacak yıllık su salınımı 5 milyon ila 12 milyon akre-feet arasında değişecek. Buschatzke, “Hepimiz biliyoruz ki doğa ana üzerine düşeni yapmaya başlamadı sürece, gerçekleşecek rakam bu aralığın en alt sınırına yakın olacaktır” diyerek iklim krizinin ulaştığı boyuta dikkat çekti.
ABD federal hükümetinin Colorado Nehri su arzında %40’a varan kesinti hamlesi, iklim krizi ve aşırı tüketimin Kuzey Amerika’nın en hayati su havzalarından birini ekolojik bir çöküşün eşiğine getirdiğini tescillemektedir. Yedi eyaletin uzlaşamaması üzerine Washington’ın masaya koyduğu 3 milyon akre-feetlik radikal kesinti, tarımsal üretimden kentsel büyümeye kadar tüm ekonomik parametreleri (underwriting) baştan aşağı değiştirecek bir yapısal şok niteliğindedir. 1922 tarihli tarihi anlaşmanın California’ya tanıdığı hukuki imtiyaz, Arizona’nın CAP kanal sistemini tamamen kurutma riski taşıdığından eyaletler arasında çok sert bir siyasi ve hukuki savaşı tetikleyecektir. Enerji sektörü açısından bakıldığında, rezervuarlardaki su seviyesinin bu derece düşmesi barajların hidroelektrik üretim kapasitesini de felç edeceğinden, batı eyaletlerinde ciddi bir enerji arz güvenliği krizini beraberinde getirecektir. 2026 konjonktüründe bu gelişme, suyun artık küresel çapta en stratejik ve kıt emtia haline geldiğinin en somut finansal ve ekolojik göstergesidir.