Dünya çapında yaklaşık 60 hükümet, İran savaşı nedeniyle küresel petrol ve gaz piyasalarının altüst olduğu ve fiyatların hızla yükseldiği bir dönemde, fosil yakıtlardan çıkışı görüşmek üzere Kolombiya‘da bir araya geliyor. Brezilya, Almanya, Kanada ve Nijerya gibi ülkelerin katılacağı bu zirve, Birleşmiş Milletler (BM) iklim zirvelerinde belirlenen yeni hedefler yerine, ekonomileri fosil yakıtlardan arındırmanın pratik adımlarına odaklanacak.
Hollanda ve Kolombiya’nın ev sahipliğinde Santa Marta’da düzenlenecek toplantı, ülkelerin taahhüt pazarlığı yapacağı bir ortam değil, “nasıl yapılacağını” paylaşacakları bir platform olarak tasarlandı. Hollanda İklim Bakanı Stientje van Veldhoven, toplantının amacını şu sözlerle özetledi: “Hırsları veya taahhütleri müzakere etmiyoruz. Bu tamamen bunu nasıl yapacağınızı paylaşmakla ilgili. Hangi finansal araçlar, hangi düzenleyici teşvikler ve hangi planlama araçları gerekli, bunları konuşacağız.”
Santa Marta Fosil Yakıt Çıkış Zirvesi Gündemi
Toplantı, BM iklim görüşmelerindeki (COP) yavaş ilerlemeden duyulan hayal kırıklığını yansıtıyor. COP28’de varılan fosil yakıtlardan uzaklaşma kararı, Suudi Arabistan gibi üretici ülkelerin blokajı nedeniyle somut bir eylem planına dönüşememişti.
İran’daki savaş, birçok ülkenin petrol ve gaza olan ağır bağımlılığını bir kez daha gözler önüne serdi. Asya ekonomileri yakıt kıtlığıyla boğuşurken, Avrupa ülkeleri artan enerji maliyetleriyle karşı karşıya kalıyor. Van Veldhoven, enerji krizinin fosil yakıtlardan çıkış davasını sadece iklim değişikliği için değil, ekonomik ve enerji güvenliğini pekiştirmek için de güçlendirdiğini vurguladı: “Orta Doğu’daki bu savaşın, fosil yakıtlara olan bağımlılığımız nedeniyle tüm dünyada yansımaları var. Buna ne kadar az bağımlı olursanız, o kadar az savunmasız olursunuz.”
Zirveye, dünyanın en büyük kirleticileri olan Çin ve ABD ile Suudi Arabistan gibi dev petrol üreticilerinin katılmaması, “gönüllülerin” kendi yollarını çizme kararlılığını gösteriyor.
Orta Doğu’daki savaşın enerji fiyatlarını spekülatif bir hızla yukarı çekmesi, sigorta ve finans sektörü için “enerji sürekliliği” riskini (energy continuity risk) bir numaralı gündem maddesi yaptı. Sigortacılar, fosil yakıt projelerinden kapasite çekmeye devam ederken; Santa Marta gibi zirvelerden çıkacak “pratik uygulama” modelleri, yeşil enerji projelerinin sigortalanabilirliğini ve finansmana erişimini kolaylaştıracaktır. Enerji bağımlılığını azaltmak, artık çevresel bir tercih değil, milli güvenlik ve finansal istikrarın temel şartıdır.