3 Ekim 2025 – Net-Sıfır Bankacılık İttifakı (Net-Zero Banking Alliance – NZBA), bazı ABD’li yasa koyucuların üyeliğin rekabet kurallarını ihlal ettiği yönündeki iddialarının ardından birçok üyesini kaybetmesinin ardından, ittifakın tasfiyesi için yapılan oylama sonucu faaliyetlerine son verme kararı aldı.
2021’de kurulan ittifak, bankacılık sektörünün karbon emisyonlarını azaltma yönündeki küresel çabalarına öncülük eden ana kuruluştu. Ağustos ayında, birçok büyük bankanın ayrılmasının ardından, üyelik temelli bir organizasyon yerine bir “çerçeve girişimi” oluşturmak için bir yeniden yapılanma önerilmişti.
Trump’ın Siyasi Etkisi ve İttifakın Dağılması
Net-Sıfır Bankacılık İttifakı’nın dağılma sürecinde, eski Başkan Donald Trump‘ın finans sektörü üzerindeki dolaylı siyasi etkisi dikkat çekici rol oynadı. Trump yönetiminin iklim değişikliği politikalarından uzaklaşması ve “uyanmış kapitalizm” olarak nitelendirdiği çevreci finansal girişimlere yönelik eleştirileri, özellikle Cumhuriyetçi Parti içinde kalıcı bir etki bıraktı. Bu siyasi miras, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde Trump’ın adaylık beklentileriyle birlikte daha da güçlendi.
Cumhuriyetçi eyalet başsavcıları ve senatörler, NZBA gibi girişimleri “rekabeti sınırlayıcı koordineli davranış” olarak yorumlayarak antitröst tehditlerini artırdı. Bu yasal belirsizlik ortamı, özellikle ABD’li büyük bankaların 2024’ün ilk aylarında ittifaktan toplu çekilmesine zemin hazırladı. JPMorgan, Bank of America ve Citigroup gibi küresel sistemik öneme sahip bankaların ayrılması, ittifakın temelini ciddi şekilde sarsarken, diğer üyeler üzerinde domino etkisi yarattı.
Trump’ın olası bir siyasi dönüş beklentisinin yarattığı regülasyon riski, bankaların uzun vadeli iklim taahhütlerinden çok, kısa vadeli yasal ve siyasi riskleri önceliklendirmesine neden oldu. Bu durum, finansal karar alma mekanizmalarında siyasi baskıların iklim hedeflerinin önüne geçebileceğini gösteren somut bir örnek oluşturdu.
NZBA derhal faaliyetlerine son verecektir
İttifakın bir sözcüsü, “Bu karar (oylama) sonucunda, NZBA derhal faaliyetlerine son verecektir.” açıklamasını yaptı.
Sözcü, yıllar içinde geliştirilen kaynakların, karbon nötr hedeflerini nasıl belirleyecekleri konusunda rehberlik arayan bankalar için erişilebilir kalacağını belirtti: “Bankalar İçin İklim Hedefi Belirleme Rehberi ve destekleyici uygulama kaynakları, özellikle karbon nötr hedefleri belirlemeye odaklanan en yaygın kullanılan küresel bankacılık çerçevesidir ve kamuya açık olarak kalacaktır.”
Bu karar, sigortacılık sektörü için bir iklim grubunun 2024’teki benzer bir hamlesinin ardından geldi. Varlık yönetimi endüstrisi için bir diğer iklim odaklı organizasyon da benzer siyasi baskılarla karşılaştıktan sonra bir sonraki adımlarını değerlendiriyor.
Kâr amacı gütmeyen ShareAction‘da Kurumsal Katılım Eş Direktörü Jeanne Martin, “Dünyanın en büyük bankalarının, küresel ısınmanın en kötü etkilerini önleme taahhütleri etrafındaki hesap verebilirlikten uzaklaşmak için oy kullandığını görmek son derece hayal kırıklığı yaratıyor.” ifadelerini kullandı.
Martin, temiz enerji geçişinin gerçekleşmesi için herhangi bir şansın olması durumunda, kıdemli bankacıların iklim konusunda hesap verebilirlik standartlarını yükseltmek için etkilerini kullanmaları gerektiğini söyledi.
Haber: Simon Jessop ve Virginia Furness
Net-Sıfır Bankacılık İttifakı (NZBA) Hakkında
Birleşmiş Milletler Çevre Programı Finans Girişimi (UNEP FI) tarafından yönetilen, bankacılık sektörünün operasyonlarını ve portföylerini 2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedefiyle uyumlu hale getirmeye taahhüt eden küresel bir grup. Sektörler arası iş birliğini teşvik etmeyi ve iklim eylemi için finansmanı yönlendirmeyi amaçlıyordu.